Εσωτερική Ασφάλεια
Τάξη και Ελευθερία ως θεμέλια της Δημοκρατίας
Η εσωτερική ασφάλεια αποτελεί βασική προϋπόθεση της δημοκρατικής ζωής, της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής δραστηριότητας. Δεν ταυτίζεται με τον αυταρχισμό ούτε εξαντλείται στην καταστολή. Αφορά τη δυνατότητα του πολίτη να ζει, να εργάζεται και να δημιουργεί σε ένα περιβάλλον προβλεψιμότητας, δικαιοσύνης και σεβασμού της ανθρώπινης ζωής.
Η Δημοκρατία δεν αναιρεί την τάξη. Την προϋποθέτει. Και η τάξη δεν περιορίζει την ελευθερία. Tη θωρακίζει.
Απορρίπτουμε το μοντέλο του κράτους-χωροφύλακα, το οποίο λειτουργεί με αυθαιρεσία και φόβο. Απορρίπτουμε όμως εξίσου και την ανοχή στην αταξία, η οποία λειτουργεί ως έμμεση αδικία εις βάρος των νομοταγών και δημοκρατικών πολιτών. Η απουσία κανόνων δεν είναι ελευθερία. Είναι άνιση κατανομή φόβου και ανασφάλειας.
Η πολιτική μας προσέγγιση στηρίζεται στη διάκριση. Η Δημοκρατία οφείλει κατανόηση για το ανθρώπινο λάθος και δυνατότητα συγχώρεσης για όποιον μετανοεί και επιδιώκει την επανένταξη. Ταυτόχρονα, οφείλει απόλυτη αυστηρότητα απέναντι σε όσους επιλέγουν συνειδητά τη βία, την επαναλαμβανόμενη παραβατικότητα και την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής.
Η επιείκεια χωρίς όρια υπονομεύει την κοινωνική εμπιστοσύνη. Η αυστηρότητα χωρίς διάκριση υπονομεύει το κράτος δικαίου. Η ασφάλεια απαιτεί κανόνες, συνέπεια και λογοδοσία.
Υποστηρίζουμε ένα σωφρονιστικό σύστημα το οποίο διακρίνει ανάμεσα στον αμετανόητο και στον μετανοημένο. Η κοινωνία χρειάζεται επαρκείς και λειτουργικές δομές κράτησης για όσους δεν συμμορφώνονται, καθώς και ουσιαστικά προγράμματα εκπαίδευσης, εργασίας και επανένταξης για όσους επιδιώκουν να επιστρέψουν στην κοινωνική ζωή. Οι φυλακές δεν μπορούν να λειτουργούν ούτε ως αποθήκες ανθρώπων, ούτε ως τυπικές στάσεις πριν την επαναλαμβανόμενη εγκληματικότητα.
Η πολιτική μας για την εσωτερική ασφάλεια στηρίζεται σε δύο αλληλένδετους πυλώνες: αποτελεσματική πρόληψη και καταστολή. Η πρόληψη μειώνει την εγκληματικότητα. Η καταστολή προστατεύει τα όρια. Το κράτος οφείλει να είναι ήρεμο πριν την παραβίαση, αποφασιστικό κατά την παραβίαση και δίκαιο μετά την παραβίαση.
Στόχος μας είναι ένα κράτος το οποίο σέβεται την ελευθερία, επιβάλλει την τάξη με κανόνες και προστατεύει πρωτίστως τους νομοταγείς πολίτες. Η ασφάλεια δεν αποτελεί προνόμιο. Αποτελεί δικαίωμα όλων.
Προτάσεις Πολιτικής για την Εσωτερική Ασφάλεια
Αυτονομία – Αποτέλεσμα – Προστασία – Λογοδοσία
Η εσωτερική ασφάλεια αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στους πολίτες και στους λειτουργούς, οι οποίοι καλούνται να εφαρμόσουν τον νόμο. Δεν ταυτίζεται με τον αυταρχισμό, ούτε με την ανοχή στην αταξία. Προϋποθέτει θεσμική σοβαρότητα, επαγγελματισμό και καθαρή κατανομή ευθυνών.
Η πολιτική μας προσέγγιση απορρίπτει τόσο την κομματική κηδεμονία της αστυνομίας, όσο και την ασυλία χωρίς λογοδοσία. Στόχος είναι ένα σώμα λειτουργικά αυτόνομο, επιχειρησιακά ικανό και πλήρως προστατευμένο όταν ενεργεί νόμιμα.
Η αστυνομία οφείλει να έχει ελευθερία δράσης εντός του νόμου, πλήρη προστασία όταν ενεργεί νόμιμα, και υποχρέωση λογοδοσίας για το αποτέλεσμα.
- Διαχωρισμός πολιτικής εποπτείας και επιχειρησιακής διοίκησης
Η πολιτική ηγεσία καθορίζει στόχους, προτεραιότητες και πλαίσιο λογοδοσίας. Η επιχειρησιακή διοίκηση ασκείται αποκλειστικά από την αστυνομική ιεραρχία. Ο υπουργός δεν ασκεί ρόλο διοικητή και δεν παρεμβαίνει στη διαχείριση περιστατικών. Η αστυνομία λειτουργεί με θεσμική αυτονομία, εντός του νόμου και με σαφείς ευθύνες.
- Σαφής δομή διοίκησης και ευθύνης
Η αστυνομία λειτουργεί με ενιαία δομή διοίκησης, καθαρή κατανομή αρμοδιοτήτων και σαφή ιεραρχία ευθύνης. Η δομή αυτή αποτελεί δεδομένο λειτουργίας και όχι αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης. Η αποτελεσματικότητα προκύπτει από καθαρούς ρόλους, χωρίς συγκεντρωτισμό ή παρεμβάσεις.
- Συμβόλαιο αποτελέσματος ανά Διεύθυνση Περιοχής
Κάθε Διεύθυνση Περιοχής συνάπτει χρονικά ορισμένο συμβόλαιο αποτελέσματος με την κεντρική διοίκηση. Το συμβόλαιο περιλαμβάνει μετρήσιμους στόχους ασφάλειας, διαθέσιμα μέσα και συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα. Δεν καθορίζει τακτικές και δεν παρεμβαίνει στη διοίκηση. Ο Διοικητής Περιοχής αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη επίτευξης των στόχων.
- Αυτοτελείς οικονομικοί πόροι ως όρος πραγματικής αυτονομίας
Η διοικητική αυτονομία προϋποθέτει οικονομική αυτοτέλεια. Καθιερώνεται αυτοτελής προϋπολογισμός ανά Διεύθυνση Περιοχής για λειτουργικά έξοδα, εξοπλισμό, τεχνολογία και συντήρηση υποδομών, εντός προκαθορισμένων κανόνων. Η διάθεση των πόρων συνδέεται άμεσα με το συμβόλαιο αποτελέσματος και την υποχρέωση ετήσιου απολογισμού.
- Αξιολόγηση βάσει αποτελεσμάτων
Η αξιολόγηση των διοικήσεων βασίζεται σε αντικειμενικούς δείκτες, όπως χρόνος απόκρισης, εξέλιξη συγκεκριμένων αδικημάτων και επαναληπτική εγκληματικότητα. Η επίδοση συνδέεται με παραμονή, εξέλιξη ή αντικατάσταση της διοίκησης. Η αξιολόγηση λειτουργεί ως εργαλείο βελτίωσης και ευθύνης.
- Λογοδοσία μετά τη δράση
Η λογοδοσία ενεργοποιείται μετά την ολοκλήρωση δράσεων και επιχειρήσεων. Για σοβαρά περιστατικά προβλέπεται τεκμηριωμένος απολογισμός ενεργειών, αιτιολόγηση επιλογών και καταγραφή διορθωτικών κινήσεων. Η διαδικασία αφορά το αποτέλεσμα και τη νομιμότητα των μέσων, όχι προληπτικό έλεγχο ή καθοδήγηση.
- Ανεξάρτητος φορέας εσωτερικών ελέγχων με επικεφαλής δικαστικό
Η υφιστάμενη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων μετατρέπεται σε ανεξάρτητο θεσμικό φορέα, εκτός επιχειρησιακής ιεραρχίας και εκτός πολιτικής επιρροής. Επικεφαλής τίθεται δικαστικός λειτουργός με ορισμένη θητεία και εγγυήσεις ανεξαρτησίας. Ο φορέας διερευνά καταγγελίες αυθαιρεσίας, παραβιάσεις διαδικασιών και φαινόμενα διαφθοράς, προστατεύοντας τα στελέχη τα οποία ενεργούν σύννομα.
- Πειθαρχική ευθύνη για αποδοχή εξωθεσμικής πολιτικής παρέμβασης
Η αποδοχή άτυπης ή εξωθεσμικής πολιτικής παρέμβασης συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για όποιον την αποδέχεται, ανεξαρτήτως βαθμού ή θέσης. Κάθε πολιτικού χαρακτήρα αίτημα το οποίο αφορά επιχειρησιακή ή διοικητική απόφαση καταγράφεται. Η άρνηση παρέμβασης προστατεύεται θεσμικά.
- Πρόληψη ως οργανικό μέρος της διοίκησης ασφάλειας
Η πρόληψη ενσωματώνεται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό μέσω σταθερής παρουσίας, τοπικής γνώσης και συνεργασίας με θεσμικούς φορείς. Η καταστολή ενεργοποιείται αποφασιστικά όταν παραβιάζονται σαφή όρια και απειλείται η ανθρώπινη ζωή ή η κοινωνική συνοχή.
- Εξορθολογισμός προαγωγών και παραμονής στελεχών
Καταργείται η αυτόματη αποστρατεία παλαιότερων αξιωματικών ως μηχανική συνέπεια προαγωγής νεότερων. Διαχωρίζονται ο βαθμός, η θέση και ο ρόλος. Έμπειρα στελέχη αξιοποιούνται σε επιτελικό σχεδιασμό, εκπαίδευση, αξιολόγηση και εσωτερική διερεύνηση. Η αποχώρηση από την υπηρεσία βασίζεται σε ηλικιακά όρια, υγεία, τεκμηριωμένη ανεπάρκεια ή πειθαρχικές συνέπειες. Η εξέλιξη των νεότερων διασφαλίζεται μέσω θέσεων ευθύνης και όχι μέσω τεχνητής απομάκρυνσης εμπειρίας.
- Ρητή κατοχύρωση του δικαιώματος αυτοάμυνας του αστυνομικού
Η άσκηση καθηκόντων ασφάλειας προϋποθέτει την προσωπική προστασία των στελεχών, τα οποία καλούνται να εφαρμόσουν τον νόμο. Ο αστυνομικός δεν μπορεί να τίθεται σε θέση ανοχύρωτου στόχου ούτε να λειτουργεί υπό τον φόβο ποινικών συνεπειών, όταν αμύνεται νόμιμα.
Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα νόμιμης αυτοάμυνας του αστυνομικού κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Κάθε σωματική επίθεση, απειλή ζωής ή σοβαρός εκφοβισμός κατά αστυνομικού αναγνωρίζεται ως άμεση προσβολή της έννομης τάξης και ενεργοποιεί το δικαίωμα άμυνας.
Το κράτος παρέχει πλήρη νομική κάλυψη σε αστυνομικούς, οι οποίοι ενήργησαν εντός των ορίων της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Η διερεύνηση περιστατικών πραγματοποιείται ταχέως, με τεκμήριο καλής πίστης υπέρ του αστυνομικού έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Η επίθεση κατά αστυνομικού δεν αποτελεί ανεκτή μορφή διαμαρτυρίας, πολιτικής έκφρασης ή κοινωνικής αντίδρασης. Επιφέρει συνέπειες ανάλογες της σοβαρότητας της πράξης.