Διακυβέρνηση και Θεσμοί

Δομή και Λειτουργία της Κυβέρνησης

Είναι βασική θέση της Κεντρικής Πορείας η μείωση του αριθμού των αιρετών στην διοίκηση του κράτους επειδή αυτό θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα του κράτους, θα μειώσει την σπατάλη και την διαφθορά σε όλη την κρατική διοίκηση.  

Οι αιρετοί εκλέγονται και οι τεχνοκράτες προσλαμβάνονται.  

Η κυβέρνηση οφείλει να αποτελείται από λίγους αιρετούς, οι οποίοι έχουν την ευθύνη της πολιτικής κατεύθυνσης στους βασικούς τομείς: 

Άμυνα  

Διακυβέρνηση & Θεσμοί 

Εθνική Οικονομία 

Εξωτερικών Σχέσεων 

Εκπαίδευση 

Οικονομικών 

Υποδομές 

Εσωτερική Ασφάλεια 

Κοινωνική Συνοχή & Δημογραφία 

Πολιτισμός 

Κάτω από τους υπουργούς βρίσκεται η επαγγελματική εκτελεστική βαθμίδα. Οι υφυπουργοί απαγορεύεται να είναι αιρετοί. Η επιλογή τους γίνεται από την κυβέρνηση και αφορά αποκλειστικά τη διαχείριση της εφαρμογής της πολιτικής σε κάθε τομέα. Οι θέσεις τους έχουν τεχνοκρατικό και διοικητικό χαρακτήρα, όχι πολιτικό. Η επιτυχία ενός υπουργείου εξαρτάται από την ικανότητά τους να μετατρέπουν τις πολιτικές αποφάσεις σε συγκεκριμένα προγράμματα, έργα και αποτελέσματα. 

Τη διοικητική λειτουργία των υπουργείων αναλαμβάνουν οι γενικοί γραμματείς, οι οποίοι αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της δημόσιας διοίκησης. Επιλέγονται από τους υφυπουργούς μέσα από κλειστό κατάλογο υποψηφίων του ΑΣΕΠ, ώστε να διασφαλίζονται η αξιοκρατία, η επαγγελματική εμπειρία και η διοικητική επάρκεια. Η ευθύνη του υφυπουργού για την επιλογή συνεργατών του διατηρεί την αναγκαία ευελιξία, ενώ το φίλτρο του ΑΣΕΠ αποτρέπει την κομματική χειραγώγηση. 

Με αυτό το μοντέλο, η κυβέρνηση παραμένει πολιτικά καθαρή, οι αρμοδιότητες ιεραρχούνται χωρίς επικαλύψεις και η διοίκηση εκτελείται από ανθρώπους οι οποίοι κρίνονται με αντικειμενικά κριτήρια και δεσμεύονται με μετρήσιμους στόχους. Το κράτος λειτουργεί συντονισμένα, με λογοδοσία και θεσμική συνέχεια – ανεξάρτητα από αλλαγές κυβερνήσεων ή προσώπων. 

Ανεξάρτητες Αρχές 

Οι ανεξάρτητες αρχές αποτελούν κρίσιμους θεσμούς της Δημοκρατίας επειδή εγγυώνται την εφαρμογή της νομοθεσίας με συνέπεια και επαγγελματισμό αλλά και την συνεχισιμότητα  της λειτουργίας του. 

Η λειτουργία τους στηρίζεται σε μια λεπτή αλλά απολύτως αναγκαία ισορροπία: πραγματική ανεξαρτησία στη λειτουργία και την εκτέλεση της αποστολής τους, αλλά χωρίς δυνατότητα να υποκαθιστούν την πολιτική κατεύθυνση η οποία ανήκει αποκλειστικά στους αιρετούς. 

Οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται από εκείνους οι οποίοι έχουν λάβει λαϊκή εντολή. Οι ανεξάρτητες αρχές εφαρμόζουν αυτές τις αποφάσεις με τεχνική επάρκεια, διασφαλίζοντας την αμεροληψία των διαδικασιών. Δεν μπορούν να επιλέγουν μεθόδους ή πρακτικές οι οποίες ενσωματώνουν πολιτική στόχευση ούτε να διαμορφώνουν δικές τους προτεραιότητες με πολιτικό περιεχόμενο. Ο ρόλος τους είναι εκτελεστικός και ρυθμιστικός, όχι στρατηγικός. 

Για να διασφαλίζεται η πραγματική τους ανεξαρτησία, οι αρχές αυτές πρέπει να διαθέτουν προϋπολογισμό και υποδομές οι οποίες δεν εξαρτώνται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Η οικονομική τους αυτοτέλεια αποτελεί τον πυρήνα της λειτουργικής τους ανεξαρτησίας, ενώ η διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων ενισχύει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στους θεσμούς. 

Η σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων πρέπει να αντανακλά το κύρος και την αντιπροσωπευτικότητα των θεσμών. Τα μέλη ορίζονται από τα κοινοβουλευτικά κόμματα και από κοινωνικούς φορείς οι οποίοι συνδέονται άμεσα με το αντικείμενο της αρχής. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται ένας μηχανισμός επιλογής ο οποίος αποτρέπει τον κομματισμό και ενισχύει τη θεσμική συνέχεια. 

Επιλογή των Διοικητών στο Δημόσιο 

Η διοίκηση των δημόσιων οργανισμών απαιτεί επαγγελματισμό, συνέχεια και αξιοκρατία. Για να διαμορφωθεί μια πραγματικά αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, οι διοικητές των οργανισμών πρέπει να επιλέγονται με τρόπο ο οποίος συνδυάζει την ανεξαρτησία των θεσμών με την ευθύνη της διοίκησης και την εγγύηση της αξιοκρατίας. 

Η επιλογή των διοικητών θα γίνεται από τα διοικητικά συμβούλια των οργανισμών, αλλά πάντοτε μέσα από κλειστή λίστα υποψηφίων την οποία έχει προεπιλέξει το ΑΣΕΠ. Με αυτόν τον τρόπο, ο ρόλος των Διοικητικών Συμβουλίων παραμένει καθοριστικός για την τελική απόφαση, ενώ η ανεξάρτητη αξιολόγηση του ΑΣΕΠ διασφαλίζει ότι η λίστα αποτελείται αποκλειστικά από πρόσωπα υψηλών προσόντων, με αποδεδειγμένη εμπειρία και ακεραιότητα. Η διαδικασία αυτή περιορίζει τον κομματισμό και ενισχύει την αξιοπιστία των θεσμών. 

Οι διοικητές θα υπογράφουν συμβόλαιο ποσοτικών και ποιοτικών στόχων, το οποίο διαμορφώνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο του οργανισμού σε συνεργασία με το ΑΣΕΠ, το οποίο έχει συμβουλευτικό ρόλο για τον καθορισμό δεικτών απόδοσης και τη μεθοδολογία αξιολόγησης. Οι στόχοι αυτοί αποτελούν μέρος ενός διαφανούς συστήματος λογοδοσίας το οποίο συνδέει την αποδοτικότητα της διοίκησης με την ποιότητα των υπηρεσιών προς τον πολίτη. 

Οι αμοιβές των διοικητών θα είναι ελκυστικές και ευθυγραμμισμένες με τα πρότυπα των ιδιωτικών οργανισμών, ώστε να προσελκύονται πρόσωπα με πραγματικές δυνατότητες διοίκησης και διαχείρισης πόρων. Η επαγγελματική διοίκηση δεν μπορεί να στηρίζεται σε χαμηλές αμοιβές οι οποίες διώχνουν τους ικανούς και αφήνουν χώρο σε όσους στηρίζονται σε εξωθεσμικές διαδρομές. 

Το μοντέλο επιλογής και αξιολόγησης των διοικητών θα εφαρμόζεται ενιαία σε όλους τους δημόσιους οργανισμούς και σε όλες τις ανεξάρτητες αρχές. Έτσι δημιουργείται ένα ομοιογενές σύστημα διοίκησης το οποίο λειτουργεί με κανόνες, προβλεψιμότητα και διαφάνεια. Η εναρμόνιση αυτή ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών και θέτει τις βάσεις για ένα κράτος το οποίο υπηρετεί με συνέπεια τις υποχρεώσεις του. 

Κανένας Διοικητής δεν έχει δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα σε εκλογές παντός τύπου εάν δεν μεσολαβήσουν τουλάχιστον 4 χρόνια από την λήξη των καθηκόντων του.

Πρόταση για Νέο Κοινοβουλευτικό Σύστημα στην Ελλάδα 

Βασική Περιγραφή 

Η ελληνική δημοκρατία χρειάζεται μια νέα θεσμική αρχιτεκτονική, ικανή να συνδυάσει: 

• λιγότερους και ποιοτικότερους πολιτικούς,
• περισσότερη λογοδοσία και δημοκρατία,
• Διάχυση της πολιτικής με τακτική ανανέωση της πολιτικής ζωής. 

Δεν λαμβάνει υπόψη την λογική των αυτοδύναμων κυβερνήσεων επειδή μέχρι τώρα αυτές δεν έχουν επιφέρει το ανάλογο αποτέλεσμα.  

Διατηρεί τον σταυρό προτίμησης ως αυθεντική λαϊκή βούληση 

Το προτεινόμενο μοντέλο ορίζει 2 σώματα κοινοβουλευτικά με συμπληρωματικό ρόλο την Γερουσία και την Βουλή.  

Η Γερουσία θα αποτελείται από 65 άτομα.  Κάθε Διοικητική Περιφέρεια της χώρας δικαιούνται 5 έδρες στην οποία εκλέγονται απευθείας από το εκλογικό σώμα χωρίς σταυρό προτίμησης και χωρίς πληθυσμιακά κριτήρια με ξεχωριστό ψηφοδέλτιο. Συνεπώς κάθε πολίτης μπορεί να επιλέξει για την Γερουσία διαφορετικό κόμμα και πρόσωπο από ότι για την Βουλή.  

Έχει ρόλο θεσμικού αντίβαρου σε λαϊκίστικά φαινόμενα και Κυβερνητικής Αυθαιρεσίας. Η Κυβέρνηση έχει υποχρέωση να καταθέσει κάθε νομοσχέδιο πρώτα στην Γερουσία. Εφόσον εγκριθεί από αυτήν τότε πρέπει να λάβει έγκριση πλειοψηφίας και από την Βουλή. Ένα απορριφθεί από την Γερουσία μπορεί να ζητηθεί έγκριση της Βουλής αλλά μόνο με πλειοψηφία 75%. Κάθε Γερουσιαστής έχει δικαίωμα κατάθεσης νομοσχεδίων. Αποτελείται από 65 μέλη τα οποία προκύπτουν ως 5 έδρες για κάθε μία από τις 13 Διοικητικές Περιφέρειες  της χώρας.  

Η Βουλή στην οποία εκλέγονται απευθείας από το εκλογικό σώμα με 180 μονοεδρικές περιφέρειες και διετή θητεία χωρίς ενδιάμεσες εκλογές. Την έδρα την καταλαμβάνει ο επόμενος επιλαχών στην ίδια περιφέρεια.  Εάν δεν υπάρχει επόμενος επιλαχών βουλευτής στην ίδια περιφέρεια τότε επιλέγεται ο επιλαχών με το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων ανεξαρτήτως περιφέρειας. Η βουλή έχει δικαίωμα κατάθεσης νομοσχεδίων εφόσον υπογράφεται από το 40% των βουλευτών.  Κύριος ρόλος είναι η έγκριση ή όχι των νομοσχεδίων της Κυβέρνησης.  

Ο Πρωθυπουργός εκλέγεται από τα ψηφοδέλτια της Βουλής σύμφωνα με τον σημερινή μέθοδο.  

Οι Υπουργοί είναι εκλεγμένοι και συντονίζουν το έργο της κυβέρνησης στους  10 παρακάτω Πολιτικούς Τομείς: Διακυβέρνηση και Θεσμοί, Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών, Κοινωνική συνοχή Δημογραφία, Εκπαίδευσης, Πολιτισμού, Υποδομών, Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικής Ασφάλειας. Υπουργοί μπορεί να είναι τόσο μέλη της Βουλής όσο και της Γερουσίας.  

Οι Υφυπουργοί δεν μπορεί να είναι εκλεγμένοι και επιλέγονται απευθείας από την Πολιτική Ηγεσία.  

Οι Γενικοί Γραμματείς όλων των φορέων είναι καταρχάς επιλεγμένοι από το ΑΣΕΠ και επιλέγονται από τους Πολιτικούς Προϊσταμένους, μέσω καταλόγου. Καμία παράκαμψη του συστήματος αυτού δεν είναι επιτρεπτή.   

Καταργούνται οι μετακινήσεις Δημοσίων Υπαλλήλων από τις Υπηρεσίες σε γραφεία Πολιτικών. Οι Βουλευτές και οι Γερουσιαστές θα επιχορηγούνται έως συγκεκριμένο ύψος ποσού για τα προβλεπόμενα έξοδα τους και τους μισθούς των συνεργατών τους.  

Καταργούνται οι αποζημιώσεις βουλευτών για διατήρηση γραφείων. Αντί αυτού υποχρεούται η Περιφέρεια και οι Τοπικοί Δήμοι να παρέχουν χώρους εργασίας για τους συνεργάτες των βουλευτών.  

Καταργούνται οι χορηγίες Βουλευτικών Αυτοκινήτων καθώς και η θέση των Οδηγών. Προβλέπεται μόνο μια θέση απασχόλησης της οποίας την αμοιβή καλύπτει η Βουλή με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Παρέχονται αμοιβές προς συνεργάτες του βουλευτή με μηνιαίο πλαφόν και με πληρωμή απευθείας από την Βουλή.  

Οι Γερουσιαστές διατηρούν τα ίδια προνόμια με τους σημερινούς βουλευτές όσο αφορά τον αριθμό των συνεργατών και του εξοπλισμού.  Ο κάθε Γερουσιαστής πρέπει να διατηρεί Λογιστικά Βιβλία Γ κατηγορίας και επιχορηγείται από την βουλή για τα αναγκαία του έξοδα εφόσον αυτά αποδεικνύονται και δεν ξεπερνούν συγκεκριμένο όριο χρημάτων.  

Γερουσία  

Αποτελείται από 65 άτομα  

Το ψηφοδέλτιο της Γερουσίας είναι ξεχωριστό από αυτό των Βουλευτών και συνεπώς κάθε πολίτης μπορεί να επιλέξει για την Γερουσία διαφορετικό κόμμα και πρόσωπο από ότι για την Βουλή. 

Έχει ρόλο θεσμικού αντίβαρου σε λαϊκίστικά φαινόμενα και Κυβερνητικής Αυθαιρεσίας. 

 Η Κυβέρνηση έχει υποχρέωση να καταθέσει κάθε νομοσχέδιο πρώτα στην Γερουσία. Εφόσον εγκριθεί από αυτήν τότε πρέπει να λάβει έγκριση πλειοψηφίας και από την Βουλή. Εάν απορριφθεί από την Γερουσία μπορεί να ζητηθεί έγκριση της Βουλής αλλά μόνο με πλειοψηφία 75%. Κάθε Γερουσιαστής έχει δικαίωμα κατάθεσης νομοσχεδίων . Αποτελείται από 65 μέλη τα οποία προκύπτουν ως 5 έδρες για κάθε μία από τις 13 Διοικητικές Περιφέρειες  της χώρας. 

• Ρόλος:

    – Εξασφαλίζει θεσμική συνέχεια και σταθερότητα.

   – Εγκρίνει διεθνείς συνθήκες, συνταγματικές αλλαγές και κρίσιμους διορισμούς. 

    – Λειτουργεί ως αντίβαρο απέναντι σε βιαστικές ή λαϊκίστικές νομοθετικές πρωτοβουλίες. 

• Σύνθεση: 65 ατόμων τα οποία εκλέγονται χωρίς πληθυσμιακό κριτήριο από τις 13 Διοικητικές Περιφέρειες της χώρας.  5 έδρες ανά Περιφέρεια 

• Εκλογικό σύστημα: 

   – 13 Εκλογικές Περιφέρειας κατά αντιστοιχία των Διοικητικών 

   – Ψηφοδέλτιο με σταυρό προτίμησης. 

   – Δυνατότητα στους πολίτες να επιλέγουν διαφορετικά κόμματα για Γερουσία και Βουλή. 

• Θητεία: 4 χρόνια,  

• Κριτήρια υποψηφιότητας: 

   – Ηλικία 35+. 

   – Αποδεδειγμένη επαγγελματική εμπειρία 10 ετών 

Η Βουλή των Πολιτικών Εκπροσώπων 180 προσώπων  

Η Βουλή  

• Ρόλος: 

   – Κύριο νομοθετικό όργανο.

   – Ψηφίζει τον κρατικό προϋπολογισμό. 

   – Ελέγχει την κυβέρνηση. 

• Σύνθεση: 180 μέλη. 

• Εκλογικό σύστημα: 

   – 180 μονοεδρικές περιφέρειες. 

   – Σταυρός προτίμησης. 

   – Το κόμμα με τις περισσότερες ψήφους σε κάθε περιφέρεια κερδίζει την έδρα.

   – Ο πρώτος σε σταυρούς υπηρετεί τα πρώτα 2 χρόνια, ο δεύτερος τα επόμενα 2 χρόνια. 

• Θητεία: 2 έτη ανά βουλευτή, χωρίς ενδιάμεσες εκλογές. 

Η Κυβέρνηση 

• Σχηματίζεται σύμφωνα με την αρχή της δεδηλωμένης: ο αρχηγός του κόμματος ή του συνασπισμού που διαθέτει πλειοψηφία στη Βουλή προτείνει τον Πρωθυπουργό και το Υπουργικό Συμβούλιο. 

• Για να αναλάβει καθήκοντα, η κυβέρνηση οφείλει να λάβει διπλή ψήφο εμπιστοσύνης: 

   – από τη Βουλή (για τη λαϊκή νομιμοποίηση),

   – και από τη Γερουσία (για τη θεσμική σταθερότητα). 

• Σε περίπτωση απόρριψης από το ένα Σώμα, προβλέπεται διαδικασία διαπραγμάτευσης μέσω κοινής επιτροπής. 

Οφέλη 

1. Λιγότεροι πολιτικοί, περισσότερη ποιότητα – 245  αντί για 300. 
2. Λιγότερο κόστος λειτουργίας του Κοινοβουλίου 
3. Δημοκρατική ευθύνη – σταυρός προτίμησης παντού, άμεση συμμετοχή του πολίτη. 
4. Ισορροπία σταθερότητας–ανανέωσης – η Γερουσία προσφέρει συνέχεια, η Βουλή φέρνει νέα πρόσωπα κάθε διετία. 
5. Ενίσχυση αξιοκρατίας – αυστηρότερα κριτήρια για υποψηφιότητα στη Γερουσία. 
6. Αποφυγή συνεχών εκλογών – το σύστημα διαδοχής στη Βουλή εξασφαλίζει ανανέωση χωρίς πολιτική αστάθεια. 

Συμπέρασμα 

Η πρόταση αυτή φέρνει την Ελλάδα πιο κοντά στα σύγχρονα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα κοινοβουλευτισμού. Συνδυάζει το αμερικανικό στοιχείο της διπλής έγκρισης με το ευρωπαϊκό πνεύμα της ισορροπίας ανάμεσα σε πολίτες και θεσμούς. Πρόκειται για μια Νέα Αρχιτεκτονική της Δημοκρατίας που δίνει στον πολίτη μεγαλύτερη δύναμη, στο κράτος μεγαλύτερη σταθερότητα και στην πολιτική ζωή ποιότητα και αξιοπιστία.

Πίνακας Αλλαγών στο Ισχύον Καθεστώς